Năm ngoái, tôi đứng trước một bức tường phào chỉ đã hoàn thiện trị giá gần 200 triệu đồng, nhận ra mình đã đặt sai vị trí của một chi tiết hoa văn chỉ 3 cm, nhưng để sửa nó, chúng tôi phải đục bỏ và làm lại toàn bộ mảng tường dài 4 mét. Thời điểm đó, tôi thấy mình thật ngốc. Thật trớ trêu là bản vẽ trên giấy trông rất đẹp, nhưng thực tế lại khác xa. Từ đó, tôi ghi chú lại từng sai sót kỹ càng hơn, và hiểu được rằng bản vẽ kỹ thuật cũng chỉ là một phần chứ chưa bao giờ là toàn bộ. Trong quá trình thi công nội thất biệt thự tân cổ điển , bước đầu tiên không phải là đọc kích thước mà là đo lại toàn bộ hiện trường bằng thước và dây căng. Tôi nhớ có lần một mảng tường bị võng một chút lệch nhau khoảng 1 cm, nhưng khi gắn phào chỉ lên, nó biến thành sai số lớn thành chỗ lồi lõm. Cách tôi xử lý là dùng dây căng mực suốt chiều dài bức tường và điều chỉnh lớp vữa trước khi bất kỳ chi tiết nào được thi công lên.
Bản vẽ đẹp chỉ là bức tranh, thực tế là một cơ thể sống
Tôi đã mất nhiều năm để nhận ra một điều mà ai cũng nói: bản vẽ kiến trúc chỉ phản ánh được chừng 70% những gì sẽ xảy ra tại hiện trường. Tôi nhớ có một công trình tại một khu biệt thự cũ, ở đó kiến trúc sư vẽ một hệ phào chỉ rất mảnh đúng theo tỉ lệ vàng. Trên giấy, chúng trông thanh lịch. Nhưng khi đưa lên tường thật, độ dày lớp vữa ở chân tường chỉ dày 2 cm đã làm mất hết sự thanh mảnh. Lúc đầu khách không phàn nàn, nhưng tôi để ý thấy thái độ của họ khi kiểm tra chẳng hài lòng chút nào. Tôi bảo đội ngừng lại giữa chừng để đo lại toàn bộ và rồi chúng tôi buộc phải đục đi một mảng dài 3 mét. Nhờ chuyện đó, tôi bắt buộc đội phải căng dây cho từng đoạn tường trước khi quyết định tỉ lệ các chi tiết. Đội thợ than làm vậy mất thời gian, nhưng tôi biết chắc nếu không kiểm tra kỹ, thì sau này còn tốn kém hơn cho việc đục bỏ.
Chi tiết hoa văn tưởng như trang trí lại là khung xương của cả công trình
Những đường phào, lá sắt hay bị xem là đồ trang trí sau cùng, thế nhưng với tôi, chúng giống như khung chịu lực giữ cho tổng thể vững vàng. Tôi nhớ lần đầu tiên tôi làm cho một căn biệt thự ở Thảo Điền. Tôi quên mất việc kiểm tra chỗ đi dây điện trong tường với vị trí các đường phào chỉ. Thế là lúc bắt vít phào lên tường, mũi khoan chạm đúng ống điện, làm cả công trường mất điện. Mà mảng tường đó cũng hỏng phải đục ra để nối lại dây. Chúng tôi mất một tuần để phục hồi lại mảng tường và hoàn thiện bề mặt. Từ bài học đó, tôi xây dựng một quy tắc riêng: phác họa sơ đồ thực tế trước khi bắt tay thi công, đánh dấu vị trí ống điện, ống nước, cửa gió điều hòa và mọi chi tiết ngầm. Rồi mới đặt ra vị trí cho từng nhánh hoa, từng lá sắt theo đúng trục đối xứng của mỗi cụm chi tiết. Nói thật là việc tăng lên, nhưng từ dạo đó, tôi chưa bao giờ gặp lại những lỗi chồng chéo giữa kết cấu và bề mặt.
Làm lại không phải là thất bại, mà là cách để tôn trọng từng milimet
Tôi nhớ có lần một khách hàng yêu cầu sửa một mảng phào chỉ chênh lệch có 5 mm. Anh em thợ trong đội đều nghĩ khách làm quá. Còn tôi thì hiểu một điều mà họ chưa thấy: trong kiến trúc tân cổ điển, sự đối xứng là tuyệt đối, cần lệch vài milimet là mắt người nhìn là phát hiện. Vậy là tôi yêu cầu đục bỏ ngay chi tiết đó, cho dù nó đã sơn phủ và hoàn thiện bề mặt. Buổi chiều đó, cả công trường im lặng, nhưng tôi tin mình làm đúng. Đến khi làm lại, tôi yêu cầu đội dùng thước laser để kiểm tra từng mốc và lắp chi tiết mới vào khớp hoàn hảo với bên còn lại. Kể từ dạo đó, tôi xây dựng một quy trình kiểm tra từng cụm chi tiết nhỏ trước khi đưa vào vị trí tổng thể. Chẳng hạn, với trần thạch cao, chúng tôi ráp thử hết các chi tiết ở mặt sàn trước khi đưa lên trần. Cách làm đó tốn thêm chừng 20% thời gian cho mỗi cụm, nhưng giảm được 80% rủi ro làm đi làm lại. Tôi đã thống kê trong nhật ký công trường những dự án làm theo cách đó chỉ mất khoảng 2 ngày cho việc sửa còn các dự án khác là 12 ngày. Con số tự nó nói lên tất cả.
Khi khách hàng chạm tay vào tường, họ hiểu vì sao chúng tôi chậm
Tuần trước, tôi nhận được một cuộc gọi từ một dự án tôi làm năm ngoái. Anh ấy bảo tôi một câu: “Mỗi lần đi ngang qua phòng khách, tôi lại chạm tay vào mảng phào ở cạnh cửa sổ”. Tôi nghe mà thấy vui vì tôi nhận ra chúng tôi đã thành công. Sự mịn của lớp sơn không hề dễ dàng có được, nó là kết quả của năm lớp sơn lót, mỗi lớp được chà nhám cẩn thận và soi dưới đèn cao áp. Còn các mối nối giữa những đường phào được xử lý bằng keo chuyên dụng rồi mới trét bột và sơn phủ, nên nhìn liền mạch như một khối đúc nguyên vẹn. Tôi nhớ buổi bàn giao đầu tiên của dự án đầu tiên tôi làm. Khách hàng chỉ nhìn bản vẽ và hỏi “bao giờ xong”, thế nhưng khi tôi dẫn họ đi xem công trình, lúc họ đứng giữa phòng nhìn trần, sờ tay vào các đường gờ, tôi quan sát thấy họ nhẹ nhõm, mặt họ giãn ra, không còn gấp gáp. Tôi biết cách sắp xếp cho khách tham quan công trường ở từng giai đoạn thay vì để họ chờ đến lúc xong. Giai đoạn đầu khi làm khung xương, lúc thứ hai khi đắp phào xong, lần cuối là khi sơn và lau bóng. Mỗi chuyến họ đến công trường, tôi giảng giải cho họ hiểu vì sao chậm, vì sao phải thêm ba ngày cho lớp sơn thay vì sơn một nước cho mau. Đến buổi bàn giao, khách chẳng còn hỏi bao giờ xong mà chỉ đi quanh từng góc miết tay lên tường, lên cột, vừa gật vừa cười. Đó là lúc tôi biết rằng việc làm chậm rãi của chúng tôi rất xứng đáng.