Năm ngoái, tôi đứng trước một bức tường phào chỉ đã hoàn thiện trị giá gần 200 triệu đồng, nhận ra mình đã đặt sai vị trí của một chi tiết hoa văn chỉ 3 cm, nhưng để sửa nó, chúng tôi phải đục bỏ và làm lại toàn bộ mảng tường dài 4 mét. Thời điểm đó, cả đội im lặng nhìn tôi. Nhưng điều đáng nói là bản thiết kế trông rất đẹp, còn thực tế chẳng giống chút nào. Từ lần đó, tôi tập thói quen ghi chép hiện trường kỹ càng hơn, và rút ra rằng bản vẽ kỹ thuật cũng chỉ là một phần chứ chưa phải là thực tế. Trong quá trình thi công nội thất biệt thự tân cổ điển , điều đầu tiên không phải là đọc kích thước mà là đo lại toàn bộ hiện trường bằng các dụng cụ đo thủ công. Tôi nhớ có lần một bức tường bị cong nhẹ lệch nhau khoảng 1 cm, nhưng khi gắn phào chỉ lên, nó làm méo cả đường nét thành chỗ lồi lõm. Cách tôi xử lý là kéo dây căng chuẩn cho cả mảng tường đó và điều chỉnh lớp vữa trước khi bất kỳ chi tiết nào được thi công lên.
Bản vẽ đẹp chỉ là bức tranh, thực tế là một cơ thể sống
Tôi đã mất nhiều năm mới hiểu được một điều đơn giản: bản vẽ kiến trúc chỉ phản ánh được chừng 70% những gì thực tế sẽ diễn ra. Có một dự án tôi nhận tại một khu biệt thự cũ, ở đó kiến trúc sư vẽ phào chỉ có tỉ lệ mảnh theo tỉ lệ vàng. Trong bản vẽ, chúng rất thanh thoát. Thế mà khi lên tường thật, lớp vữa ở chân tường dày khoảng 2 cm đã làm mất hết sự thanh mảnh. Khách hàng thoạt đầu không ý kiến, nhưng tôi quan sát thấy ánh mắt họ khi soi từng góc chẳng hài lòng chút nào. Tôi bảo đội ngừng lại giữa công đoạn để đo lại toàn bộ và rồi chúng tôi phải đục bỏ một mảng tường khá lớn. Từ khi đó, tôi có thói quen căng dây ở mọi đoạn tường trước khi chốt tỉ lệ các chi tiết. Đội thợ than làm vậy mất thời gian, nhưng tôi biết chắc rằng nếu bỏ qua bước này, chúng tôi sẽ sửa đi sửa lại cho việc đục bỏ.
Chi tiết hoa văn tưởng như trang trí lại là khung xương của cả công trình
Những đường phào, lá sắt thường bị coi là phần trang trí cuối cùng, thế nhưng với tôi, chúng là khung xương giữ cho tổng thể vững vàng. Tôi nhớ có một lần tôi nhận một biệt thự ở Thảo Điền. Tôi quên mất việc kiểm tra vị trí ống điện âm tường với vị trí các đường phào chỉ. Thế là lúc bắt vít phào lên tường, mũi khoan trúng ống điện, làm chập điện cả tầng. Chưa kể phần tường bị hỏng phải đục ra để nối lại dây. Chúng tôi mất một tuần để trát lại, đắp lại phào và sơn lại toàn bộ mảng đó. Từ lần đó trở đi, tôi áp dụng một nguyên tắc nghiêm ngặt: vẽ sơ đồ hiện trường xong trước khi triển khai, đánh dấu vị trí ống điện, ống nước, cửa gió điều hòa và tất cả các chi tiết âm tường. Rồi mới đặt ra vị trí cho từng nhánh hoa, từng lá sắt theo đúng trục đối xứng của từng mảng tường. Đúng là công việc thêm nhiều, nhưng kể từ đó, tôi chấm dứt hoàn toàn tình trạng chồng chéo giữa kết cấu và trang trí.
Làm lại không phải là thất bại, mà là cách để tôn trọng từng milimet
Tôi gặp một tình huống một khách hàng yêu cầu sửa một mảng phào chỉ chênh lệch có 5 mm. Cả đội thợ của tôi đều bảo khách khó tính. Nhưng tôi hiểu điều mà anh em chưa nhìn thấy: đối với lối thiết kế tân cổ điển, sự đối xứng là tuyệt đối, chỉ cần lệch vài mm thì mắt thường sẽ nhận ra. Tôi quyết định đục bỏ ngay chi tiết đó, dù rằng nó mới được làm xong và sơn phủ bóng. Chiều hôm đấy, cả công trường im lặng, nhưng tôi cảm thấy đây là quyết định đúng. Đến khi làm lại, tôi yêu cầu đội dùng thước laser để canh từng tọa độ và ghép chi tiết mới lên khớp tuyệt đối với bên đối diện. Kể từ dạo đó, tôi đặt ra một quy trình nghiệm thu theo từng cụm nhỏ trước khi gắn lên công trình. Ví dụ, với một trần thạch cao, chúng tôi ghép thử toàn bộ hoa văn dưới sàn nhà trước khi gắn lên trần. Cái cách đó tiêu tốn chừng 20% thời gian cho mỗi chi tiết, nhưng giúp giảm 80% sai sót phải sửa đi sửa lại. Tôi từng tổng kết ở sổ ghi chép của mình rằng các dự án có quy trình này chỉ tốn trung bình 2 ngày để sửa trong khi các công trình khác là 12 ngày. Những con số đó đủ rõ ràng.
Khi khách hàng chạm tay vào tường, họ hiểu vì sao chúng tôi chậm
Tuần trước, tôi nhận được một cuộc gọi từ công trình tôi hoàn thiện năm trước. Anh ấy nói một câu: “Cứ mỗi lần bước qua phòng khách, tôi lại đưa tay lên vuốt mảng phào ở cạnh cửa sổ”. Nghe vậy, tôi mỉm cười vì tôi biết mình đã làm đúng. Cảm giác mượt mà của bề mặt không phải ngẫu nhiên mà có, nó do năm lớp sơn lót tạo nên, từng lớp được chà kỹ bằng giấy nhám và rà soát bằng đèn chiếu. Còn những mối nối phào chỉ được ghép bằng keo chuyên dụng rồi mới trét bột và sơn phủ, nên nhìn liền mạch như thể là một khối duy nhất. Tôi không quên được lúc bàn giao đầu tiên của dự án đầu tiên tôi làm. Khách hàng chỉ nhìn bản vẽ và cứ hỏi “khi nào xong”, thế nhưng khi tôi dẫn họ đi xem công trình, khi họ đứng dưới trần thạch cao vừa lắp, sờ tay vào các đường gờ, tôi quan sát thấy họ nhẹ nhõm, mặt họ giãn ra, không còn gấp gáp. Tôi học được cách tổ chức cho chủ nhà thăm công trường theo từng chặng chứ không phải chỉ mời họ đến cuối cùng. Lần một là lúc dựng khung trần, lần hai khi hoàn thiện phào, lần cuối là khi sơn và lau bóng. Mỗi lần họ đến, tôi phân tích lý do phải làm thế, vì sao lớp sơn cần thêm ba ngày thay vì làm một lớp cho nhanh. Rồi đến khi bàn giao, khách hàng không còn nhìn đồng hồ mà chỉ đi quanh từng góc miết tay lên tường, lên cột, vừa gật vừa cười. Ngay khoảnh khắc đó, tôi biết rằng việc làm chậm rãi của chúng tôi rất xứng đáng.